Физик үҫеш
Өлкән төркөмдә физкультура дәресе конспекты
"Күңелле балалар”
Маҡсат:
Балаларҙың физик һәм психик һаулығын һаҡлауға һәм нығытыуға булышлыҡ итеү.
Бурыстар:
Төп хәрәкәт төрҙәренең техникаһын камиллаштырыу:
тубыҡтарҙы юғары күтәреү менән йөрөү;
хәрәкәт координацияһын үҫтереп, тигеҙлектә күнегеүҙәр;
ике аяҡ менән һикереү;
предметты маҡсатҡа ырғытыу
Үҫтереүселәр:
Ритм тойғоһо үҫтереү, хәрәкәт башҡарыу күнекмәләрен формалаштырыуға булышлыҡ итеү.
Дөйөм үҫеш күнегеүҙәрен башҡарыуҙа аныҡлыҡ, еңеллек, сағыулыҡ үҫтереү
Йыһанда ориентирлашыу һәләтен үҫтереү
Тәрбиә:
Артабан спорт менән шөғөлләнеү теләге тәрбиәләү
Сәләмәт йәшәү рәүешенә ынтылыш тәрбиәләү.
1. Информация о сайте: (5 минут)
Эстәлеге:
1. Төп йөрөшө;
2. Аяҡ кейемендә;
3. Үксәләрендә;
4. Тубыҡ күтәрелеү менән, ҡулдар ҡабырғаларға;
5. Йүгереү:
ғәҙәти;
уң галоп;
һул галоп;
йылан.
6. тыныс алыуҙы тергеҙеү;
Бер рәткә баҫ! Тигеҙләнегеҙ!Уңға! Залды урап үтеп, аҙым менән марш! 1, 2, 3, 4. Ҡулдарҙы өҫкә күтәргәндәр, аяҡ кейемендә, марш! Арҡабыҙҙы тигеҙ тотабыҙ. Ҡулдарҙы йоҙаҡҡа баш осона,үксәләрҙә,марш! Тубыҡтың бейек күтәрелеүе, ҡулдарҙың ҡабырғаға күтәрелеүе. Йүгереп марш! Уң галоп түңәрәккә йөҙ менән йүгерегеҙ! Һул галоп түңәрәккә арҡағыҙ менән йүгерегеҙ! Йылан менән йүгереү.Етеҙлек!. Ғәҙәти йөрөү. Тын алыуҙы тергеҙәбеҙ, тын алабыҙ, аяҡ осонда,ҡулдарыбыҙҙы күтәрәбеҙ. Ҡулдарыбыҙҙы төшөрәбеҙ. Тамамлау.
ОРУ комплексы. (Предметһыҙ күнегеүҙәр):
1И.п.: төп баҫҡыс. ҡулдар билбауҙа.
1 баштың уңға ауышлығы, 2 и.п., 3 баштың һулға боролоуы, 4 и. п. Ҡабатлау: 6 тапҡыр.
2. И.п.: төп баҫҡыс, ҡулдар билбауҙа.
1 ҡулдар ҡабырғаға; 2 ҡулдар өҫкә, ойоҡбашҡа күтәрелергә; 3 ҡулдар ҡабырғаға; 4 кире и. п. Ҡабатлау: 6 тапҡыр
3. И.п.: аяҡтың яурын киңлегендә, ҡулдарҙың аҫта тороуы. 1 ҡулдар ҡабырғаға; 2 уңға ауышлыҡ (һул аяҡҡа, бармаҡтары менән аяҡ табандарына ҡағылыу; 3 турайыу, ҡулдар ҡабырғаға; 4 и. п. Ҡабатлау: 6 тапҡыр
4. И.п.: төп баҫҡыс, ҡулдар билбауҙа. 1-2 ултырырға, ҡулдарҙы алға сығарырға; 3-4 и.п. Ҡабатларға: 4-5 тапҡыр.
5. И.п.: төп баҫҡыс, ҡулдар кәүҙә буйлап. 1 уң аяғын артҡа, ҡулдарын башына; 2 и.п. шул уҡ һул аяғы менән. Ҡабатлау: 6-7 тапҡыр.
6. И.п.: төп баҫҡыс, ҡулдар билбауҙа. 1 аяҡты ситкә, ҡулдарҙы ситкә һикереү; 2 аяҡты бергә һикереү. 1-8 иҫәбенә башҡарыла.
2 Төп өлөшө: (15 минут)
Эстәлеге:
1. гимнастика эскәмйәһендә, ҡулдар ҡабырғаларға;
2. маҡсатҡа ырғытыу;
3. ике аяҡ менән ҡулсанан ҡулсаға һикереү;
4. гимнастика эскәмйәһе аша үтеү ҡулдарға һәм тубыҡтарға баҫым яһау;
Бер рәткә баҫ! Иғтибар, задание тыңлағыҙ. Хәҙер һеҙ сиратлап, колоннала берәм-берәм, эскәмйәгә яҡынлашаһығыҙ, һәм уның буйлап, ҡулдарығыҙҙы ҡабырғаға тотоп, тигеҙлек өсөн, төшәһегеҙ, ҡулсаға барып етәһегеҙ, ҡулсанан ҡулсаға ике аяҡ менән һикерәһегеҙ. Кәрзингә барып еткәс, әйберҙе алып, маҡсатҡа ташлайһығыҙ. Артабан һеҙ гимнастика эскәмйәһенә бараһығыҙ. 2-се тапҡыр эскәмйәне үтеп,һеҙ уны дүрт аяҡ менән үтәһегеҙ. Үтәйбеҙ. Тамамлау.Түңәрәк буйлап йөрөү.
"Беҙ-күңелле балалар"
Балалар майҙансыҡтың бер яғында һыҙыҡ артында тора. Майҙансыҡтың икенсе яғында ла һыҙыҡ үткәрелә. Майҙансыҡтың уртаһында водитель тора. Хорҙа уйнаусылар:
Беҙ күңелле балалар,
Йүгерергә һәм йүгерергә яратабыҙ,
Әйҙә, беҙҙе ҡыуып етергә тырыш.
Бер, ике, өс тоторға!»
«Лови! " тигән һүҙҙәрҙән һуң."балалар майҙансыҡтың икенсе яғына йүгерә, ә тоҙаҡ уларҙы тотоп ала. Тоҙаҡтың һыҙыҡты киҫеп сығыр алдынан тейеп өлгөргән кеше тотолған тип иҫәпләнә, ситкә сигенә һәм бер йүгереүҙе үткәрә. Ике йүгереүҙән һуң икенсе етәксе һайлана. Уйын 3-4 тапҡыр ҡабатлана.
3. Йомғаҡлау өлөшө: (5 минут)
Әкрен генә түңәрәк буйлап аҙым менән, марш! Иҫәптә 1 һулыш, ҡулдар ҡабырғаға, 2 һулыш, ҡулдарҙы төшөрҙөләр.
"Сәләмәт Булайыҡ"
Һеҙ, балалар, зал буйлап тыныс музыка аҫтында йөрөйһөгөҙ. Музыка туҡтағандан һуң, һеҙ минең командам буйынса мин һеҙгә атаған хайуан фигураһын ҡабул итергә тейешһегеҙ- тәлмәрйен,ҡарлуғас. Инструктор иң ҡыҙыҡлы фигураны билдәләй. Уйын 2-3 тапҡыр ҡабатлана.
Бер рәткә баҫ!Тигеҙләнергә!Тыныс торорга!Беҙҙең дәрес тамамланды, балалар барыһы ла мине бик иғтибар менән тыңланы, һәм һирәк яңылышты. Уңға! Бер-берегеҙгә тыныс аҙым менән төркөмгә кире ҡайтаһығыҙ.
Һаубулығыҙ!
Маҡсат:
Балаларҙың физик һәм психик һаулығын һаҡлауға һәм нығытыуға булышлыҡ итеү.
Бурыстар:
Төп хәрәкәт төрҙәренең техникаһын камиллаштырыу:
тубыҡтарҙы юғары күтәреү менән йөрөү;
хәрәкәт координацияһын үҫтереп, тигеҙлектә күнегеүҙәр;
ике аяҡ менән һикереү;
предметты маҡсатҡа ырғытыу
Үҫтереүселәр:
Ритм тойғоһо үҫтереү, хәрәкәт башҡарыу күнекмәләрен формалаштырыуға булышлыҡ итеү.
Дөйөм үҫеш күнегеүҙәрен башҡарыуҙа аныҡлыҡ, еңеллек, сағыулыҡ үҫтереү
Йыһанда ориентирлашыу һәләтен үҫтереү
Тәрбиә:
Артабан спорт менән шөғөлләнеү теләге тәрбиәләү
Сәләмәт йәшәү рәүешенә ынтылыш тәрбиәләү.
1. Информация о сайте: (5 минут)
Эстәлеге:
1. Төп йөрөшө;
2. Аяҡ кейемендә;
3. Үксәләрендә;
4. Тубыҡ күтәрелеү менән, ҡулдар ҡабырғаларға;
5. Йүгереү:
ғәҙәти;
уң галоп;
һул галоп;
йылан.
6. тыныс алыуҙы тергеҙеү;
Бер рәткә баҫ! Тигеҙләнегеҙ!Уңға! Залды урап үтеп, аҙым менән марш! 1, 2, 3, 4. Ҡулдарҙы өҫкә күтәргәндәр, аяҡ кейемендә, марш! Арҡабыҙҙы тигеҙ тотабыҙ. Ҡулдарҙы йоҙаҡҡа баш осона,үксәләрҙә,марш! Тубыҡтың бейек күтәрелеүе, ҡулдарҙың ҡабырғаға күтәрелеүе. Йүгереп марш! Уң галоп түңәрәккә йөҙ менән йүгерегеҙ! Һул галоп түңәрәккә арҡағыҙ менән йүгерегеҙ! Йылан менән йүгереү.Етеҙлек!. Ғәҙәти йөрөү. Тын алыуҙы тергеҙәбеҙ, тын алабыҙ, аяҡ осонда,ҡулдарыбыҙҙы күтәрәбеҙ. Ҡулдарыбыҙҙы төшөрәбеҙ. Тамамлау.
ОРУ комплексы. (Предметһыҙ күнегеүҙәр):
1И.п.: төп баҫҡыс. ҡулдар билбауҙа.
1 баштың уңға ауышлығы, 2 и.п., 3 баштың һулға боролоуы, 4 и. п. Ҡабатлау: 6 тапҡыр.
2. И.п.: төп баҫҡыс, ҡулдар билбауҙа.
1 ҡулдар ҡабырғаға; 2 ҡулдар өҫкә, ойоҡбашҡа күтәрелергә; 3 ҡулдар ҡабырғаға; 4 кире и. п. Ҡабатлау: 6 тапҡыр
3. И.п.: аяҡтың яурын киңлегендә, ҡулдарҙың аҫта тороуы. 1 ҡулдар ҡабырғаға; 2 уңға ауышлыҡ (һул аяҡҡа, бармаҡтары менән аяҡ табандарына ҡағылыу; 3 турайыу, ҡулдар ҡабырғаға; 4 и. п. Ҡабатлау: 6 тапҡыр
4. И.п.: төп баҫҡыс, ҡулдар билбауҙа. 1-2 ултырырға, ҡулдарҙы алға сығарырға; 3-4 и.п. Ҡабатларға: 4-5 тапҡыр.
5. И.п.: төп баҫҡыс, ҡулдар кәүҙә буйлап. 1 уң аяғын артҡа, ҡулдарын башына; 2 и.п. шул уҡ һул аяғы менән. Ҡабатлау: 6-7 тапҡыр.
6. И.п.: төп баҫҡыс, ҡулдар билбауҙа. 1 аяҡты ситкә, ҡулдарҙы ситкә һикереү; 2 аяҡты бергә һикереү. 1-8 иҫәбенә башҡарыла.
2 Төп өлөшө: (15 минут)
Эстәлеге:
1. гимнастика эскәмйәһендә, ҡулдар ҡабырғаларға;
2. маҡсатҡа ырғытыу;
3. ике аяҡ менән ҡулсанан ҡулсаға һикереү;
4. гимнастика эскәмйәһе аша үтеү ҡулдарға һәм тубыҡтарға баҫым яһау;
Бер рәткә баҫ! Иғтибар, задание тыңлағыҙ. Хәҙер һеҙ сиратлап, колоннала берәм-берәм, эскәмйәгә яҡынлашаһығыҙ, һәм уның буйлап, ҡулдарығыҙҙы ҡабырғаға тотоп, тигеҙлек өсөн, төшәһегеҙ, ҡулсаға барып етәһегеҙ, ҡулсанан ҡулсаға ике аяҡ менән һикерәһегеҙ. Кәрзингә барып еткәс, әйберҙе алып, маҡсатҡа ташлайһығыҙ. Артабан һеҙ гимнастика эскәмйәһенә бараһығыҙ. 2-се тапҡыр эскәмйәне үтеп,һеҙ уны дүрт аяҡ менән үтәһегеҙ. Үтәйбеҙ. Тамамлау.Түңәрәк буйлап йөрөү.
"Беҙ-күңелле балалар"
Балалар майҙансыҡтың бер яғында һыҙыҡ артында тора. Майҙансыҡтың икенсе яғында ла һыҙыҡ үткәрелә. Майҙансыҡтың уртаһында водитель тора. Хорҙа уйнаусылар:
Беҙ күңелле балалар,
Йүгерергә һәм йүгерергә яратабыҙ,
Әйҙә, беҙҙе ҡыуып етергә тырыш.
Бер, ике, өс тоторға!»
«Лови! " тигән һүҙҙәрҙән һуң."балалар майҙансыҡтың икенсе яғына йүгерә, ә тоҙаҡ уларҙы тотоп ала. Тоҙаҡтың һыҙыҡты киҫеп сығыр алдынан тейеп өлгөргән кеше тотолған тип иҫәпләнә, ситкә сигенә һәм бер йүгереүҙе үткәрә. Ике йүгереүҙән һуң икенсе етәксе һайлана. Уйын 3-4 тапҡыр ҡабатлана.
3. Йомғаҡлау өлөшө: (5 минут)
Әкрен генә түңәрәк буйлап аҙым менән, марш! Иҫәптә 1 һулыш, ҡулдар ҡабырғаға, 2 һулыш, ҡулдарҙы төшөрҙөләр.
"Сәләмәт Булайыҡ"
Һеҙ, балалар, зал буйлап тыныс музыка аҫтында йөрөйһөгөҙ. Музыка туҡтағандан һуң, һеҙ минең командам буйынса мин һеҙгә атаған хайуан фигураһын ҡабул итергә тейешһегеҙ- тәлмәрйен,ҡарлуғас. Инструктор иң ҡыҙыҡлы фигураны билдәләй. Уйын 2-3 тапҡыр ҡабатлана.
Бер рәткә баҫ!Тигеҙләнергә!Тыныс торорга!Беҙҙең дәрес тамамланды, балалар барыһы ла мине бик иғтибар менән тыңланы, һәм һирәк яңылышты. Уңға! Бер-берегеҙгә тыныс аҙым менән төркөмгә кире ҡайтаһығыҙ.
Һаубулығыҙ!
Балаларға ял минуттары
Аҡ күбәләк сәскәләргә ҡунды,
Йылмайып донъяға күҙ һалды.
Елпенде, өйөрөлдө, йыуынды,
Матурлыҡты күреп ҡыуанды.
(Ике ҡулдың суҡтарын һырты менән бер-береһенә ҡуйырға, бармаҡтар тура, сүгәләп ултырырға. Ҡул суҡтарын аҫҡа-өҫкә елпеп, күбәләк осоуын һүрәтләргә. Ҡулдарҙы өҫкә күтәреп, айырып, йәйеп ебәрергә).
***
Аҡ ҡуянҡай ултыра,
Ҡолаҡтарын һелкетә,
Бына шулай, бына шулай
Ҡолаҡтарын һелкетә.
Аҡ ҡуянҡай өшөнө,
Аяҡтарын йылыта,
Бына шулай, бына шулай
Аяҡтарын йылыта.
***
Ел иҫә, иҫә, иҫә,
Ағастарҙы һелкетә.
***
Таҙа һыулы йылғаларҙа
Балыҡтар йөҙөп уйнай.
Тулҡындар менән шаярып,
Балыҡтар һис тә туймай.
(Балыҡтар йөҙгән хәрәкәт яһарға, урында өйөрөлөргә, бер тапҡыр сүгәләп алырға).
***
Ҡаҙҙар остолар, остолар ҙа
Күл буйына төштөләр.
Аҙыраҡ ял иттеләр,
Тағы осоп киттеләр.
***
Сәп-сәп сәпәкәй,
Минең ҡустым бәләкәй,
Ҡулын күтәргән була,
Сәпәкәй иткән була.
(Урындан баҫырға, сәпәкәй итергә, бер тапҡыр сүгәләп алырға, баҫып ҡулдарҙы өҫкә күтәрергә, тағы ла сәпәкәй итергә).
***
Ашлыҡтар үҫте,
(Ҡулдарҙы өҫкә күтәрергә)
Башаҡтар беште.
(Сүгәләп ултырырға)
Ҡояш ҡыҙҙыра,
(Баҫырға, аяҡ осонда күтәрелергә)
Тиргә төшөрә.
(Билдән бөгөлөргә)
Халыҡ ашыға,
(Урында йүгерергә)
Китә баҫыуға,
(Урында атларға)
Урағын ура.
(Ураҡ урған хәрәкәт яһарға)
Был ҡай саҡ була?
***
Ҡаҙҙар осто теҙелеп.
Остолар ҙа төштөләр,
Ултырҙылар, ял иттеләр
Һәм тағы ла остолар.
Остолар, остолар ҙа
Парта артына боҫтолар.
***
Тәрбиәсе:
― Тышҡа сыҡтыҡ.
Балалар:
― Бысҡы алдыҡ.
Тәрбиәсе:
― Утын быстыҡ.
Балалар:
― Зың-зың-зың-зың.
Ике ҡулға балта тоттоҡ,
Утын ярҙыҡ
Таҡ-тоҡ, таҡ-тоҡ.
***
Таянабыҙ бөйөргә,
Тотонабыҙ бейергә.
Тыпыр-тыпыр тыпырлап,
Әйләнәбеҙ бит бергә.
Улай итә башлайыҡ,
Былай итә башлайыҡ.
Был уйынды тамамлап,
Инде уҡый башлайыҡ.
***
Бер-ике, уңға борол,
Өс-дүрт, һул яҡҡа.
Бер-ике, ҡулдарыңды
Тейҙереп ал аяҡҡа.
Өс-дүрт, эйеләйек,
Ҙур булып беҙ үҫәйек.
Бер-ике, теҙелешеп,
Түңәрәкте үтәйек.
***
Бер-ике, беҙ баҫтыҡ,
Сәп-сәп итеп ҡул саптыҡ.
Аяҡтарҙы бер урында
Тып-тып-тып итеп баҫтыҡ.
Ултырҙыҡ, ҡабат баҫтыҡ,
Инде бер аҙ хәл алдыҡ,
Тыныс ҡына ултырҙыҡ.
***
Хәрәкәт – ул атлап йөрөү,
Хәрәкәт – ул атта елеү,
Хәрәкәт – ул ауға барыу,
Хәрәкәт – ул тауға менеү.
***
Уң ҡул яғында – уң яҡ,
Һул ҡул яғында – һул яҡ.
Уң яҡ, һул яҡ, уң яҡ, һул яҡ!
Иҫтә ҡалһын нығыраҡ.
***
Ҡулдар талдылар,
Аҫҡа төштөләр.
Бер аҙ йүгерҙек,
Яҡшы тын алдыҡ.
***
Ҡулдарҙы күтәрҙек,
Аҫҡа төшөрҙөк,
Ә хәҙер йәйҙек,
Ҡайсы эшләнек.
Йылмайып донъяға күҙ һалды.
Елпенде, өйөрөлдө, йыуынды,
Матурлыҡты күреп ҡыуанды.
(Ике ҡулдың суҡтарын һырты менән бер-береһенә ҡуйырға, бармаҡтар тура, сүгәләп ултырырға. Ҡул суҡтарын аҫҡа-өҫкә елпеп, күбәләк осоуын һүрәтләргә. Ҡулдарҙы өҫкә күтәреп, айырып, йәйеп ебәрергә).
***
Аҡ ҡуянҡай ултыра,
Ҡолаҡтарын һелкетә,
Бына шулай, бына шулай
Ҡолаҡтарын һелкетә.
Аҡ ҡуянҡай өшөнө,
Аяҡтарын йылыта,
Бына шулай, бына шулай
Аяҡтарын йылыта.
***
Ел иҫә, иҫә, иҫә,
Ағастарҙы һелкетә.
***
Таҙа һыулы йылғаларҙа
Балыҡтар йөҙөп уйнай.
Тулҡындар менән шаярып,
Балыҡтар һис тә туймай.
(Балыҡтар йөҙгән хәрәкәт яһарға, урында өйөрөлөргә, бер тапҡыр сүгәләп алырға).
***
Ҡаҙҙар остолар, остолар ҙа
Күл буйына төштөләр.
Аҙыраҡ ял иттеләр,
Тағы осоп киттеләр.
***
Сәп-сәп сәпәкәй,
Минең ҡустым бәләкәй,
Ҡулын күтәргән була,
Сәпәкәй иткән була.
(Урындан баҫырға, сәпәкәй итергә, бер тапҡыр сүгәләп алырға, баҫып ҡулдарҙы өҫкә күтәрергә, тағы ла сәпәкәй итергә).
***
Ашлыҡтар үҫте,
(Ҡулдарҙы өҫкә күтәрергә)
Башаҡтар беште.
(Сүгәләп ултырырға)
Ҡояш ҡыҙҙыра,
(Баҫырға, аяҡ осонда күтәрелергә)
Тиргә төшөрә.
(Билдән бөгөлөргә)
Халыҡ ашыға,
(Урында йүгерергә)
Китә баҫыуға,
(Урында атларға)
Урағын ура.
(Ураҡ урған хәрәкәт яһарға)
Был ҡай саҡ була?
***
Ҡаҙҙар осто теҙелеп.
Остолар ҙа төштөләр,
Ултырҙылар, ял иттеләр
Һәм тағы ла остолар.
Остолар, остолар ҙа
Парта артына боҫтолар.
***
Тәрбиәсе:
― Тышҡа сыҡтыҡ.
Балалар:
― Бысҡы алдыҡ.
Тәрбиәсе:
― Утын быстыҡ.
Балалар:
― Зың-зың-зың-зың.
Ике ҡулға балта тоттоҡ,
Утын ярҙыҡ
Таҡ-тоҡ, таҡ-тоҡ.
***
Таянабыҙ бөйөргә,
Тотонабыҙ бейергә.
Тыпыр-тыпыр тыпырлап,
Әйләнәбеҙ бит бергә.
Улай итә башлайыҡ,
Былай итә башлайыҡ.
Был уйынды тамамлап,
Инде уҡый башлайыҡ.
***
Бер-ике, уңға борол,
Өс-дүрт, һул яҡҡа.
Бер-ике, ҡулдарыңды
Тейҙереп ал аяҡҡа.
Өс-дүрт, эйеләйек,
Ҙур булып беҙ үҫәйек.
Бер-ике, теҙелешеп,
Түңәрәкте үтәйек.
***
Бер-ике, беҙ баҫтыҡ,
Сәп-сәп итеп ҡул саптыҡ.
Аяҡтарҙы бер урында
Тып-тып-тып итеп баҫтыҡ.
Ултырҙыҡ, ҡабат баҫтыҡ,
Инде бер аҙ хәл алдыҡ,
Тыныс ҡына ултырҙыҡ.
***
Хәрәкәт – ул атлап йөрөү,
Хәрәкәт – ул атта елеү,
Хәрәкәт – ул ауға барыу,
Хәрәкәт – ул тауға менеү.
***
Уң ҡул яғында – уң яҡ,
Һул ҡул яғында – һул яҡ.
Уң яҡ, һул яҡ, уң яҡ, һул яҡ!
Иҫтә ҡалһын нығыраҡ.
***
Ҡулдар талдылар,
Аҫҡа төштөләр.
Бер аҙ йүгерҙек,
Яҡшы тын алдыҡ.
***
Ҡулдарҙы күтәрҙек,
Аҫҡа төшөрҙөк,
Ә хәҙер йәйҙек,
Ҡайсы эшләнек.
Уң ҡул яғында – уң яҡ,
Һул ҡул яғында – һул яҡ.
Уң яҡ, һул яҡ, уң яҡ, һул яҡ!
Иҫтә ҡалһын нығыраҡ.
***
Ҡулдар талдылар,
Аҫҡа төштөләр.
Бер аҙ йүгерҙек,
Яҡшы тын алдыҡ.
***
Ҡулдарҙы күтәрҙек,
Аҫҡа төшөрҙөк,
Ә хәҙер йәйҙек,
Ҡайсы эшләнек.
***
Ҡулды күтәрҙек,
Аяҡ тыпырлай,
Үҙенән-үҙе
Бейергә һорай.
***
Тейен сәпәкәй итә,
Терпе иҙәнде тибә,
Ә айыу – тайыш табан
Башын ғына һелкетә.
Ҡуян йүгереп китә,
Яҡ-яғына ҡаранып.
Шыршы аҫтында өйө,
Ул шунда кереп китә.
***
Буратино кирелде,
Бер-ике, эйелде.
Ҡулдарын ситкә йәйҙе.
Алтын асҡысын тапты
Һәм асҡысын алыр өсөн
Аяҡ осона баҫты.
***
Беҙ, беҙ, беҙ инек,
Беҙ ун ике ҡыҙ инек.
Бер таҡтаға йыйылдыҡ,
Таң атҡансы юҡ булдыҡ. (Ҡулдарҙы билгә ҡуйырға)
Етегән йондоҙ булдыҡ.
Бер, ике, өс, дүрт…
(Ете тапҡыр һикерергә)
Таң атҡансы юҡ булдыҡ.
(Ике тапҡыр сүгәләргә)
***
Балыҡ кеүек йөҙәйек.
Ҡоштар кеүек осайыҡ.
Ҡуян кеүек һикерәйек,
Урындарға боҫайыҡ.
***
Форточканы асабыҙ,
Бүлмәне елләтәбеҙ.
Таянабыҙ бөйөрә,
Тотонабыҙ бейергә.
***
Диңгеҙ кеүек тулҡынып,
Иген үҫә яланда.
Көмөш кеүек йылтырап,
Балыҡ уйнай һыуҙарҙа.
Сут-сут-сут, сут-сут тиеп,
Ҡоштар һайрай урманда.
***
Беҙҙә шундай мөғжизә:
Балалар бәләкәйләнә.
(Сүгәләп ултырырға)
Ә хәҙер беҙ баҫабыҙ,
Великандар булабыҙ.
(Тороп баҫырға)
***
Бер эйелә, бер бөгөлә
Аҡ сәскә наҙлы елдә.
(Кәүҙәне ян-яҡҡа бөгөргә)
Ҡояштан күҙен алмай,
(Башты борғоларға)
Күҙәтә уны гел дә.
***
Беҙ барҙыҡ, барҙыҡ, барҙыҡ,
Ер еләктәре таптыҡ.
Бер, ике, өс, дүрт еләк,
Ҡып-ҡыҙылы тәмлерәк.
(Урында атларға, эйелеп “еләкте” “кәрзингә” һалырға).
***
Мин атлайым,
Һин атлайһың.
Аяҡтар тыпырлайҙар:
Тап та топ, тап та топ.
Мин йырлайым,
Һин йырлайһың,
Ә ҡулдарға күңелле:
Сәп тә сәп, сәп тә сәп.
***
Йүгерҙеләр малайҙар,
Елдәрҙе ҡыуа-ҡыуа.
Ҡыҙҙар ҙа ҡалышманы,
Өлгөргән тауҙа йыуа.
***
Балалар, балалар
Урам буйлап баралар,
Һикереп тә алалар,
Йүгереп тә алалар,
Сүкәйеп тә алалар,
Һаман алға баралар.
***
Кәзә, кәзә, кәзәкәй,
Кәзә итә сәпәкәй.
Бәләкәй генә үҙе,
Һөҙөп йыҡҡан үгеҙҙе.
Биш бармағым – биш туған
Бармаҡтарым арыны,
Сүпләп алам тарыны.
Бер тары, ике тары,
Һәр бөртөгө һап-һары.
***
Һуҡ бармаҡ йоҡларға теләй,
Урта бармаҡ арыған,
Сығанаҡ бармаҡ эргәһенә ятҡан,
Сәтәкәй күптән йоҡлаған.
Шауламағыҙ, туҡтағыҙ,
Бармаҡтарым йоҡлаһын!
Таң атыр, ҡояш ҡалҡыр,
Ергә ысыҡтар ятыр.
Бармаҡтарҙы йоҡоһонан
Ҡоштар һайрап уятыр.
Ура! Ура! Ура!
Һул ҡул яғында – һул яҡ.
Уң яҡ, һул яҡ, уң яҡ, һул яҡ!
Иҫтә ҡалһын нығыраҡ.
***
Ҡулдар талдылар,
Аҫҡа төштөләр.
Бер аҙ йүгерҙек,
Яҡшы тын алдыҡ.
***
Ҡулдарҙы күтәрҙек,
Аҫҡа төшөрҙөк,
Ә хәҙер йәйҙек,
Ҡайсы эшләнек.
***
Ҡулды күтәрҙек,
Аяҡ тыпырлай,
Үҙенән-үҙе
Бейергә һорай.
***
Тейен сәпәкәй итә,
Терпе иҙәнде тибә,
Ә айыу – тайыш табан
Башын ғына һелкетә.
Ҡуян йүгереп китә,
Яҡ-яғына ҡаранып.
Шыршы аҫтында өйө,
Ул шунда кереп китә.
***
Буратино кирелде,
Бер-ике, эйелде.
Ҡулдарын ситкә йәйҙе.
Алтын асҡысын тапты
Һәм асҡысын алыр өсөн
Аяҡ осона баҫты.
***
Беҙ, беҙ, беҙ инек,
Беҙ ун ике ҡыҙ инек.
Бер таҡтаға йыйылдыҡ,
Таң атҡансы юҡ булдыҡ. (Ҡулдарҙы билгә ҡуйырға)
Етегән йондоҙ булдыҡ.
Бер, ике, өс, дүрт…
(Ете тапҡыр һикерергә)
Таң атҡансы юҡ булдыҡ.
(Ике тапҡыр сүгәләргә)
***
Балыҡ кеүек йөҙәйек.
Ҡоштар кеүек осайыҡ.
Ҡуян кеүек һикерәйек,
Урындарға боҫайыҡ.
***
Форточканы асабыҙ,
Бүлмәне елләтәбеҙ.
Таянабыҙ бөйөрә,
Тотонабыҙ бейергә.
***
Диңгеҙ кеүек тулҡынып,
Иген үҫә яланда.
Көмөш кеүек йылтырап,
Балыҡ уйнай һыуҙарҙа.
Сут-сут-сут, сут-сут тиеп,
Ҡоштар һайрай урманда.
***
Беҙҙә шундай мөғжизә:
Балалар бәләкәйләнә.
(Сүгәләп ултырырға)
Ә хәҙер беҙ баҫабыҙ,
Великандар булабыҙ.
(Тороп баҫырға)
***
Бер эйелә, бер бөгөлә
Аҡ сәскә наҙлы елдә.
(Кәүҙәне ян-яҡҡа бөгөргә)
Ҡояштан күҙен алмай,
(Башты борғоларға)
Күҙәтә уны гел дә.
***
Беҙ барҙыҡ, барҙыҡ, барҙыҡ,
Ер еләктәре таптыҡ.
Бер, ике, өс, дүрт еләк,
Ҡып-ҡыҙылы тәмлерәк.
(Урында атларға, эйелеп “еләкте” “кәрзингә” һалырға).
***
Мин атлайым,
Һин атлайһың.
Аяҡтар тыпырлайҙар:
Тап та топ, тап та топ.
Мин йырлайым,
Һин йырлайһың,
Ә ҡулдарға күңелле:
Сәп тә сәп, сәп тә сәп.
***
Йүгерҙеләр малайҙар,
Елдәрҙе ҡыуа-ҡыуа.
Ҡыҙҙар ҙа ҡалышманы,
Өлгөргән тауҙа йыуа.
***
Балалар, балалар
Урам буйлап баралар,
Һикереп тә алалар,
Йүгереп тә алалар,
Сүкәйеп тә алалар,
Һаман алға баралар.
***
Кәзә, кәзә, кәзәкәй,
Кәзә итә сәпәкәй.
Бәләкәй генә үҙе,
Һөҙөп йыҡҡан үгеҙҙе.
Биш бармағым – биш туған
Бармаҡтарым арыны,
Сүпләп алам тарыны.
Бер тары, ике тары,
Һәр бөртөгө һап-һары.
***
Һуҡ бармаҡ йоҡларға теләй,
Урта бармаҡ арыған,
Сығанаҡ бармаҡ эргәһенә ятҡан,
Сәтәкәй күптән йоҡлаған.
Шауламағыҙ, туҡтағыҙ,
Бармаҡтарым йоҡлаһын!
Таң атыр, ҡояш ҡалҡыр,
Ергә ысыҡтар ятыр.
Бармаҡтарҙы йоҡоһонан
Ҡоштар һайрап уятыр.
Ура! Ура! Ура!
Бармаҡтар мәктәпкә бара! (Бармаҡтарҙы һелкетергә)
***
Бармаҡтарым бик эшсән:
Бейергә лә оҫталар.
Йүгерергә, һикерергә
Һис иренеп тормайҙар.
(Бармаҡтарҙы өҫтәл буйлап йүгер-тергә, һикертергә кәрәк)
***
Уң ҡулымда – биш бармаҡ,
Һул ҡулымда – биш бармаҡ.
Ике ҡулда – ун бармаҡ,
Үҙем ҡараным һанап.
Уң ҡулда ла биш бармаҡ,
Һул ҡулда ла биш бармаҡ.
Күпме эш белә ҡулдар –
Ҡарайыҡ бергә һанап.
(Һәр бер ижеккә бер бармаҡты бөгөргә. Һәр ижеккә бер бармаҡты яҙырға).
***
Бына танауым,
Был минең ҡашым,
Күҙем, ҡолағым,
Ә бына башым.
***
Минең исемем сәтәкәй,
Үҙем бигерәк бәләкәй.
Ҡаймаҡ ялап, һөт эсәм,
Ҡасан инде ҙур үҫәм.
***
Килде болот,
Күк йөҙө тулып.
Ергә һибелде,
Тамсылар булып:
Тып-тып-тып…
***
“Топ-топ-топ!”- юлдан атлай
Бер бәләкәй генә малай.
***
Баш бармаҡ сығып ҡасҡан,
Имән бармаҡ ир булған,
Сығанаҡ бармаҡ сығып ҡасҡан,
Һуҡ бармаҡ өҙә һуҡҡан,
Сәтәкәй бармаҡ сәпәкәй иткән.
***
Мандолина уйнағандай
Ямғыр сиртә ҡылдарын.
Ваҡ тамсылар төшөп бейей,
Ҡыя баҫып юлдарын.
***
Беҙ яҙҙыҡ, яҙҙыҡ, яҙҙыҡ,
Бармаҡтарҙы талдырҙыҡ.
Хәҙер беҙ ял итәбеҙ
Һәм тағы ла яҙабыҙ.
***
Баш бармаҡ:
“Бутҡа бешерәйек”, ― ти.
Имән бармаҡ:
“Ярма ҡайҙан алайыҡ!” ― ти.
Урта бармаҡ:
“Үтескә алып торайыҡ”, ― ти.
Исемһеҙ бармаҡ:
“Уны ҡасан түләрбеҙ?” ― ти.
Кескәй бармаҡ:
“Ашайыҡ та ҡасайыҡ”, ― ти.
***
Һаумы, алтын ҡояшым!
Һаумы, зәп-зәңгәр күгем!
Иҫәнме һин, елкәйем!
Бөтәгеҙҙе сәләмләйем.
(Ҡулдар менән түңәрәк яһарға. Ҡулдарҙы болғарға. Биткә ел елпетергә)
***
Сәләмләйбеҙ һауаны,
(Ҡулдарҙы өҫкә күтәреп, ҡул суҡта-рын һелкетергә)
Именлек булһын өсөн.
Сәләмләйбеҙ дуҫтарҙы,
Дуҫлыҡ ныҡ булһын өсөн.
(Бер-береһе менән ҡул ҡыҫышалар)
***
Бармаҡтарым бик эшсән:
Бейергә лә оҫталар.
Йүгерергә, һикерергә
Һис иренеп тормайҙар.
(Бармаҡтарҙы өҫтәл буйлап йүгер-тергә, һикертергә кәрәк)
***
Уң ҡулымда – биш бармаҡ,
Һул ҡулымда – биш бармаҡ.
Ике ҡулда – ун бармаҡ,
Үҙем ҡараным һанап.
Уң ҡулда ла биш бармаҡ,
Һул ҡулда ла биш бармаҡ.
Күпме эш белә ҡулдар –
Ҡарайыҡ бергә һанап.
(Һәр бер ижеккә бер бармаҡты бөгөргә. Һәр ижеккә бер бармаҡты яҙырға).
***
Бына танауым,
Был минең ҡашым,
Күҙем, ҡолағым,
Ә бына башым.
***
Минең исемем сәтәкәй,
Үҙем бигерәк бәләкәй.
Ҡаймаҡ ялап, һөт эсәм,
Ҡасан инде ҙур үҫәм.
***
Килде болот,
Күк йөҙө тулып.
Ергә һибелде,
Тамсылар булып:
Тып-тып-тып…
***
“Топ-топ-топ!”- юлдан атлай
Бер бәләкәй генә малай.
***
Баш бармаҡ сығып ҡасҡан,
Имән бармаҡ ир булған,
Сығанаҡ бармаҡ сығып ҡасҡан,
Һуҡ бармаҡ өҙә һуҡҡан,
Сәтәкәй бармаҡ сәпәкәй иткән.
***
Мандолина уйнағандай
Ямғыр сиртә ҡылдарын.
Ваҡ тамсылар төшөп бейей,
Ҡыя баҫып юлдарын.
***
Беҙ яҙҙыҡ, яҙҙыҡ, яҙҙыҡ,
Бармаҡтарҙы талдырҙыҡ.
Хәҙер беҙ ял итәбеҙ
Һәм тағы ла яҙабыҙ.
***
Баш бармаҡ:
“Бутҡа бешерәйек”, ― ти.
Имән бармаҡ:
“Ярма ҡайҙан алайыҡ!” ― ти.
Урта бармаҡ:
“Үтескә алып торайыҡ”, ― ти.
Исемһеҙ бармаҡ:
“Уны ҡасан түләрбеҙ?” ― ти.
Кескәй бармаҡ:
“Ашайыҡ та ҡасайыҡ”, ― ти.
***
Һаумы, алтын ҡояшым!
Һаумы, зәп-зәңгәр күгем!
Иҫәнме һин, елкәйем!
Бөтәгеҙҙе сәләмләйем.
(Ҡулдар менән түңәрәк яһарға. Ҡулдарҙы болғарға. Биткә ел елпетергә)
***
Сәләмләйбеҙ һауаны,
(Ҡулдарҙы өҫкә күтәреп, ҡул суҡта-рын һелкетергә)
Именлек булһын өсөн.
Сәләмләйбеҙ дуҫтарҙы,
Дуҫлыҡ ныҡ булһын өсөн.
(Бер-береһе менән ҡул ҡыҫышалар)
ХӘРӘКӘТТӘ - БӘРӘКӘТ
Кескәйҙәр өсөн күңелле физминуткалар
Хәрәкәтле уйындарКескәйҙәр өсөн күңелле физминуткалар
Ҡар бөртөгө.Ҡар бөртөгө өйгә инде, ( ҡулдарҙы елпелдәтеп,
Өй эсендә осоп йөрөнө, урында өйрөләләр)
Бына шулай,бына шулй,
Бына шулай,бына шулай.
Ҡар бөртөгө бик аҙ осто, (туҡтайҙар)
Һуҙҙыҡ уға йылы усты, (ҡулдарҙы алға һуҙып,
Бына шулай,бына шулай, устарҙы асалар)
Бына шулай,бына шулай. (устарҙы һелкетәләр)
Ҡышҡы урманда.
Ҡышҡы урманға килдек, (урында атлайҙар)
Матур урындар күрҙек. (ҡулдарҙы йәйәләр)
Тун кейгәнҡайын-уңда, (уңға боролалар, ҡул билдә)
Йәм-йәшел шыршы-һулда. (һулға боролалар)
Ҡар бөртөктәре оса, (урында өйрөләләр)
Әйләнеп ерҙе ҡоса.(сугәләйҙәр)
Ана ҡуян һикерә, (урында һикерәләр)
Ул бүренән ҡаса.
Ҡыҙылтүштәр осалар, (ҡулдарҙы йәйеп,бәүелтәләр)
Бигерәк матур улар.
Урманда рәхәт булһала, (урында атлайҙар)
Өйгэ ҡайтайыҡ,балалар. (урындарға ултыралар)
Ямғыр.
Ямғыр,ямғыр,ямғыр яу (һикерәләр)
Ямғыр беҙгә бик кәрәк. (әйләнәләр)
Ямғырҙан һуң ағастар, (ҡулдарын йәйәләр)
Гөлдәр үҫә тиҙерәк. (ҡулдарын өҫкә күтәрәләр)
Матур тубым .
Минең тубым бигерәк етеҙ (сәпәкәй итәләр)
Матур итеп һикерә. (һикерәләр)
Әгәр тотоп өлгөрмәһәң, (ҡулдарын өҫкә күтәрәләр)
Әллә ҡайҙа йүгерә. (урында йүгерәләр)
Беҙ атлап барабыҙ!
Бергәләшеп баҫабыҙ,
Сәйәхәткә барабыҙ.
Беҙ атлап та барабыҙ (урында атлайзар)
Йүгереп тә барабыҙ (урында йүгерәләр)
Арып китһәк,без туҡтап,
Ял да итеп алабыҙ (туҡтайҙар)
Бергәләшеп баҫабыҙ,
Сәйәхәттән ҡайтабыҙ.
Беҙ атлап та алабыҙ, (урында атлайзар)
Йүгереп тә барабыҙ, (урында йүгерәләр)
Арып китһәк,без туҡтап,
Ял да итеп алабыҙ. (туҡтайҙар
Ел.
Ел битебеҙгә иҫә, (биткә ҡарай устарҙы һелкетеү)
Ағастарҙы һелкетә, (ҡулдарҙы өҫкә күтәреп бәүелтеү)
Ел тыма,тыма,тыма, (ҡулдарҙы йәйеп, сүгәләйҙәр)
Ағастар үҫә,үҫә. (аяҡ остарына баҫып,ҡулдарҙы өҫкә
күтәрәләр)
Йәнлектәр шатлана .
Тейен сәпәкәй итә , (сәпәкәй итәләр)
Ҡуян иҙәнде тибә, (тыпырлайҙар)
Ә тайыш табан айыу,
Башын гына һелкетә.(башты уңға,һулға һелкеү)
Самолет.
Ҡулдарҙы йәйҙек, (ҡулдарҙы йәйеү)
Булдыҡ инде самолет,
Дырылданы,геүләне, (ҡулдарҙы йәйеп, төркөм буйлап
Осоп китте самолет. йүгерәләр)Килеп еттек ҡалаға,
Самолет шәп осҡанға.(урындарға ултырыу)
Күңелле гимнастика.
Ҡулдарҙы күтәрҙек,
Аҫка төшөрҙөк.
Ҡулдарҙы йәйҙек,
Ҡайсы эшләйбеҙ,
Ҡулдар талдылар,
Аҫҡа төшөрҙөк,
Урында йүгерҙек,
Туҡтап тын алдыҡ,
Һәм дә ултырҙыҡ
Бейейбеҙ.
Бер тиһәм – һикереп торам,(урындарынан
торалар)
Икелә ҡолас йәйәм, (ҡулдарҙы йәйәләр)
Өс тигәндә ҡул сабам, (сәпәкәй итәләр)
Дүрт – бөйөргә таянам, (ҡулдарын билгә ҡуялар)
Биш тиһәм тыпырлатам, (аяҡтарын тыпырлап
Һай, бейергә яратам! бейейҙәр)
Хәрәкәттә – бәрәкәт.
Ҡаҙҙар кеүек йөҙәйек,
Ҡоштар кеүек осайыҡ.
Ҡуян кеүек һикерәйек,
Айыу кеүек атлайыҡ,
Аттар кеүек еләйек,
Бесәй кеүек һуҙылайыҡ
Һәм урынға ултырайыҡ.
Сәскәләр.
Сәскәләр ҙә күренде, (сүгәләйҙәр)
Һәм ҡояшҡа үрелде. (тороп өҫкә ынтылалар)
Уларға йылы кәрәк, (ҡулдарын ҡаушырып, яурындарына
Ҡояш аҫтында рәхәт. ҡуялар)
Ел иҫте... (ҡулдарын өҫкә күтәреп һелкетәләр)
Сәскәләрҙе һелкетте…
Уңға бөгөлдөләр, (ҡулдарын билгә ҡуйып, уңға эйелеү)
Ергә эйелделәр. (алға эйелеү)
Һулға бөгөлдөләр, (һулға эйелеү)
Ергә эйелделәр. (алға эйелеү)
Бар һин, ел, бынан кит, (ҡулдарҙы алға һуҙып,
Сәскәләргә теймәй үт, ҡул суҡтарын һелкетеү)
Улар ҙур булып үҫһен, (аяҡ остарына баҫып,өҫкә
Беҙгә бәхет килтерһен! күтәреләләр)
Айыу.
Айыу йорой урманда, (айыу кеүек атлайҙар)
Тәмле бал эҙләй унда.
Йорой торғас арый ул, (ҡуш устарын биткә ҡуйып,
Ял итергә уйлай ул. сүгәләйҙәр)
Ҡуянҡай.
Тәрбиәсе:Ап-аҡ ҡуян ултыра,
Ҡолаҡтарын һелкетә.
Балалар:Бына шулай,бына шулай
Ҡолаҡтарын һелкетә.
Тәрбиәсе:Ҡуян өшөй башлаған,
Тәпәйҙәрен йылыта.
Балалар. Бына шулай,бына шулай,
Тәпәйҙәрен йылыта.
Тәрбиәсе: Ҡуян тағы ла өшөй,
Һикергеләп тә ала.
Балалар. Бына шулай,бына шулай,
Һикергеләп тә ала.
Тәрбиәсе:Кем ҡуянды ҡурҡытты?
Ҡуян һикереп ҡасты.
Балалар. Бына шулай,бына шулай,
Ҡуян һикереп ҡасты.
Үҫәм.
Мин әле бик кес кенә, (сүгәләү)
Миңә бары өс кенә. (өс бармаҡ күрһәтеү)
Уҫә-үҫә ҙур булам,
Бик матур малай(ҡыҙ)булам. (аяҡ остарына баҫыу)
Баҡалар.
Һаҙлыҡтағы баҡалар (аяҡтарҙы киреп сүгәләү)
Бик иртә уяндылар.
Бата-ҡалҡа, бата-ҡалҡа (шул килеш һикереү)
Биттәрен дә йыуалар.
Шунан зарядкаға
Теҙелешеп баҫтылар:
Уңға-һулға, уңға-һулға (уңға-һулға эйелеү)
Алға-артҡа, алға-артҡа (алға-артҡа эйелеү)
Ултырҙылар, торҙолар. (сүгәләйҙәр-торалар)
Һуҙылып кирелделәр, (киреләләр)
Эшкә лә тотондолар.
Беҙ -күңелле балалар.
Матур һүҙҙәр уйланыҡ,
Ял итергә туҡталдыҡ.
Арҡаларҙы турайттыҡ,
Тәрән итеп һуланыҡ.
Башты уңға-һулға борҙоҡ,
Сүгәләнек һәм торҙоҡ,
Бер урында йүгерҙек,
Һуңынан һикерҙек,
Һуҙылдыҡ-кирелдек,
Юғарыға урләнек.
Һуңынан тынысланып,
Шөғөлдө дауам иттек.
Бына ниндәй түңәрәк!
Бергәләп баҫайыҡ әле,
Түңәрәк яһайыҡ әле,
Бына ниндәй түңәрәк!
Бик бәләкәй түңәрәк.
Ҡулды ҡулға тотоноп,
Артҡа табан барабыҙ,
Бына ниндәй түңәрәк!
Бигерәк ҙур түңәрәк!
Түңәрәктә йөрөйбеҙ,
Тыпыр-тыпыр
Хәрәкәтле уйындар.
«Ҡояш менән ямғыр»
Маҡсат: балаларҙы үҙ урынын табырға өйрәтеү,тәрбиәсенең сигналы буйынса хәрәкәт итергә өйрәтеү.
Уйын башы:
Балалар ултыргыстарҙа («өйҙәрендә») ултыралар.
Тәрбиәсе : «Тышта йылы, уйнарға сығығыҙ!» - тип әйткәндән һуң балалар зал буйлап йоройҙәр.
Тәрбиәсе : “Ямғыр яуа, ҡайтығыҙ!” – тип әйтһә, туйнаусылар үҙ урындарын табып ултыралар. Уйын 3-4 тапҡыр ҡабатлана.
« Шар »
Маҡсат: балаларға түңәрәктә торорға өйрәтеү.
Уйын башы:
Тәрбиәсе балалар менән бергә ҡулға-ҡул тотоношоп, түңәрәк яһап: «Шар өрөл, ҙур иеп өрөл!» тип әйтә. Балалар тотоношоп артҡа атлайҙар, тәрбиәсе: «Шар шартланы!» тип әйтһә, уйнаусылар ҡулдарын ебәрәләр, сәпәкәй һуғалар (1 тапҡыр) һәм түңәрәктең уртаһына барып «Ш-ш-ш» өнөн әйтәләр. Уын 3-4 тапҡыр ҡабатлана.
«Турғайҙар һәм автомобилдәр"
Маҡсат: балалар йүгереп төрлө йүнәлештә күнегеп үҫкәнлектән, тотҡарлай алмаҫ бер хәрәкәт башлау һәм тәрбиәсенең сигналы буйынса уны үҙгәртеү, үҙ урынын табыу.
Уйын барышы:
Бала – « турғай » эскәмйәлә – « оя ». Тәрбиәселәр –
« автомобилдәр ». Тәрбиәсенең : « Остоҡ, турғайҙар, юлға!» - тигән һүҙҙәренән һуң, балалар майҙансыҡ буйлап ҡош булып осалар. Тәрбиәсенең сигнал буйынса : « Автомобилдәр килә, осоғоҙ ояғыҙға!» - « автомобилдәр »
« гараждарынан » сығып китәләр, ә « турғайҙар » үҙ
« ояларына » (эскәмйәгә) ултырырға теештәр.
« Автомобилдәр» кире « гараждарына » ҡайталар.
“Паровоздар”
Маҡсат: балаларҙы төрлө хәрәкәт тиҙлегендә, йүнәлешен үҫтереп, предметтарҙы күрһәтеп хәрәкәт итергә өйрәтеү, өндәрҙең әйтелешен иҫкә төшөрөү.
Уйын барышы:
Балалар -“вагончик”, тәрбиәсе -“паровоз”. Балалар тәрбиәсенең артынан теҙелеп торалар. “Паровоз” барған юлда төрлө туҡталыштар буласаҡ.
Тәрбиәсе: “Чух-чух-чух, ту-тууу!” тип паровоз хымаҡ атлай башлай, балалар артынан ҡабатлайҙар. “Килеп еттек! Ш-ш-ш! Был туҡталышта ҡуяндар йәшәй, әйҙәгеҙ ҡуяндар һымаҡ һикерәйәк әле.”
Тәрбиәсе кире паровзға ултырырға саҡыра. Уйын дауам ителә. Туҡталыштар- айыу, бүре һ.б.
“Балыҡтар һәм акулалар”
Маҡсат: балаларҙың йүгереү тиҙлеген үҫтереү, арауыҡта йүнәлеште билдәләргә өйәтеү.
Уйын барышы:
Бала- “балыҡ”. Тәрбиәсенең : “Акула!”- тигән сигналы буйынса, бала йәшенеп, “йоҙөп” ҡаса.
“Кем тиҙерәк йыя ?”
Маҡсат: йәшелсә һәм емеш-еләктәрҙе дөрөҫ төркөмләргә өйрәтеү, тиҙлекте, хәрәкәтсәнлекте үҫтереү.
Уйын барышы:
Балалар ике командаға бүленә. Ерҙә (иҙәндә) йәшелсә, емеш-еләктәрҙен муляжы ята һәм ике кәрзин тора. Тәрбиәсенең командаһы буйынса балалар үҙенең кәрзиненә йәшелсә һәм емеш-еләктәрҙе йыйа башлайҙар. Кем беренсе йыйып, кәрзинен өҫкә күтәрә шул еңеүсе тип һанала.
“Аҡ ҡалас”
Маҡсат: балаларҙы түңәрәтә торорға өйрәтеү; тыуған көндәрҙә хәрәкәттәр менән уйнала.
Уйын барышы:
Зәлиәнең тыуған көнөнә
Беҙ бешерҙек аҡ ҡалас:
Бына шундай бейек ул!
Бына шундай тәпәшәк!
Бына шундай киңлектә!
Бына шулай тарлыҡта!
Аҡ ҡалас, аҡ ҡалас,
Теләгәнеңде алып ҡас!
“Төлкө һәм тауыҡтар”
Маҡсат: балаларҙың хәрәкәттәрендә отҡорлоҡто һәм етеҙлекте үҫтереү.
Уйын барышы: балалар араһынан “төлкө”, “әтәс” һайлап алына. Ҡалғандары “тауыҡтар” булалар. Төлкө бер ситкә китеп уҙенә оя билдәләй. Тауыҡтарҙың скәмйә артында һарайҙары була һәм шунда урынлашалар. Шул ваҡыт әтәс ҡысҡырып ебәрә, тауыҡтар уянып һарайҙан сығалар. Әтәс тауышына уянып үҙ ояһында йоҡлап ятҡан төлкө тауыҡтарға һөжүм итә башлай. Әтәс, үҙ сиратында, тауыҡтарҙы һарайға саҡыра, ә үҙе төлкө менән көрәшкә сыға. Әгәр төлкө тауыҡты тотһа, ул тауыҡ төлкөгә әйләнә, төлкө иһә тауыҡ була. Тауыҡ тотолған һайын, яңы әтәс билдәләнә. Төлкө булмайынса ҡалған тауыҡ еңеүсе тип һанала.
“Айыу бүре юҡ икән”
Маҡсат: хәрәкәтлекте уҫтереү.
Материал: ҙур айыу уйынсығы.
Уйын барышы:
Балалар ялан (төркөм) буйлап еләк йыйып йөрөйҙәр. Тәрбиәсе шиғыр уҡый:
Еләк йыйям, ҡаҡ ҡоям
Әсәйемә бүләккә.
Бында еләк күп икән,
Айыу-бүре юҡ икән.
Шул ваҡытта “ҡыуаҡ” аҫтынан айыу килеп сыға (йомшаҡ уйынсыҡ) һәм балаларҙы баҫтыра башлай. Балалар өйҙәренә ҡасалар (ултырғыстарға ултыралар). Кемде айыу тотоп ала, шул бала айыу була. Уйын 3-4 тапҡыр ҡабатлана.
“Флагка кем тиҙерәк барып етә”
Маҡсат: балаларҙың иғтибарын үҫтереү,төҫтәрҙе айырырға өйрәтеү, сигнал буйынса хәрәкэт итергэ өйрәтеү.
Уйын барышы:
«Ҡояш менән ямғыр»
Маҡсат: балаларҙы үҙ урынын табырға өйрәтеү,тәрбиәсенең сигналы буйынса хәрәкәт итергә өйрәтеү.
Уйын башы:
Балалар ултыргыстарҙа («өйҙәрендә») ултыралар.
Тәрбиәсе : «Тышта йылы, уйнарға сығығыҙ!» - тип әйткәндән һуң балалар зал буйлап йоройҙәр.
Тәрбиәсе : “Ямғыр яуа, ҡайтығыҙ!” – тип әйтһә, туйнаусылар үҙ урындарын табып ултыралар. Уйын 3-4 тапҡыр ҡабатлана.
« Шар »
Маҡсат: балаларға түңәрәктә торорға өйрәтеү.
Уйын башы:
Тәрбиәсе балалар менән бергә ҡулға-ҡул тотоношоп, түңәрәк яһап: «Шар өрөл, ҙур иеп өрөл!» тип әйтә. Балалар тотоношоп артҡа атлайҙар, тәрбиәсе: «Шар шартланы!» тип әйтһә, уйнаусылар ҡулдарын ебәрәләр, сәпәкәй һуғалар (1 тапҡыр) һәм түңәрәктең уртаһына барып «Ш-ш-ш» өнөн әйтәләр. Уын 3-4 тапҡыр ҡабатлана.
«Турғайҙар һәм автомобилдәр"
Маҡсат: балалар йүгереп төрлө йүнәлештә күнегеп үҫкәнлектән, тотҡарлай алмаҫ бер хәрәкәт башлау һәм тәрбиәсенең сигналы буйынса уны үҙгәртеү, үҙ урынын табыу.
Уйын барышы:
Бала – « турғай » эскәмйәлә – « оя ». Тәрбиәселәр –
« автомобилдәр ». Тәрбиәсенең : « Остоҡ, турғайҙар, юлға!» - тигән һүҙҙәренән һуң, балалар майҙансыҡ буйлап ҡош булып осалар. Тәрбиәсенең сигнал буйынса : « Автомобилдәр килә, осоғоҙ ояғыҙға!» - « автомобилдәр »
« гараждарынан » сығып китәләр, ә « турғайҙар » үҙ
« ояларына » (эскәмйәгә) ултырырға теештәр.
« Автомобилдәр» кире « гараждарына » ҡайталар.
“Паровоздар”
Маҡсат: балаларҙы төрлө хәрәкәт тиҙлегендә, йүнәлешен үҫтереп, предметтарҙы күрһәтеп хәрәкәт итергә өйрәтеү, өндәрҙең әйтелешен иҫкә төшөрөү.
Уйын барышы:
Балалар -“вагончик”, тәрбиәсе -“паровоз”. Балалар тәрбиәсенең артынан теҙелеп торалар. “Паровоз” барған юлда төрлө туҡталыштар буласаҡ.
Тәрбиәсе: “Чух-чух-чух, ту-тууу!” тип паровоз хымаҡ атлай башлай, балалар артынан ҡабатлайҙар. “Килеп еттек! Ш-ш-ш! Был туҡталышта ҡуяндар йәшәй, әйҙәгеҙ ҡуяндар һымаҡ һикерәйәк әле.”
Тәрбиәсе кире паровзға ултырырға саҡыра. Уйын дауам ителә. Туҡталыштар- айыу, бүре һ.б.
“Балыҡтар һәм акулалар”
Маҡсат: балаларҙың йүгереү тиҙлеген үҫтереү, арауыҡта йүнәлеште билдәләргә өйәтеү.
Уйын барышы:
Бала- “балыҡ”. Тәрбиәсенең : “Акула!”- тигән сигналы буйынса, бала йәшенеп, “йоҙөп” ҡаса.
“Кем тиҙерәк йыя ?”
Маҡсат: йәшелсә һәм емеш-еләктәрҙе дөрөҫ төркөмләргә өйрәтеү, тиҙлекте, хәрәкәтсәнлекте үҫтереү.
Уйын барышы:
Балалар ике командаға бүленә. Ерҙә (иҙәндә) йәшелсә, емеш-еләктәрҙен муляжы ята һәм ике кәрзин тора. Тәрбиәсенең командаһы буйынса балалар үҙенең кәрзиненә йәшелсә һәм емеш-еләктәрҙе йыйа башлайҙар. Кем беренсе йыйып, кәрзинен өҫкә күтәрә шул еңеүсе тип һанала.
“Аҡ ҡалас”
Маҡсат: балаларҙы түңәрәтә торорға өйрәтеү; тыуған көндәрҙә хәрәкәттәр менән уйнала.
Уйын барышы:
Зәлиәнең тыуған көнөнә
Беҙ бешерҙек аҡ ҡалас:
Бына шундай бейек ул!
Бына шундай тәпәшәк!
Бына шундай киңлектә!
Бына шулай тарлыҡта!
Аҡ ҡалас, аҡ ҡалас,
Теләгәнеңде алып ҡас!
“Төлкө һәм тауыҡтар”
Маҡсат: балаларҙың хәрәкәттәрендә отҡорлоҡто һәм етеҙлекте үҫтереү.
Уйын барышы: балалар араһынан “төлкө”, “әтәс” һайлап алына. Ҡалғандары “тауыҡтар” булалар. Төлкө бер ситкә китеп уҙенә оя билдәләй. Тауыҡтарҙың скәмйә артында һарайҙары була һәм шунда урынлашалар. Шул ваҡыт әтәс ҡысҡырып ебәрә, тауыҡтар уянып һарайҙан сығалар. Әтәс тауышына уянып үҙ ояһында йоҡлап ятҡан төлкө тауыҡтарға һөжүм итә башлай. Әтәс, үҙ сиратында, тауыҡтарҙы һарайға саҡыра, ә үҙе төлкө менән көрәшкә сыға. Әгәр төлкө тауыҡты тотһа, ул тауыҡ төлкөгә әйләнә, төлкө иһә тауыҡ була. Тауыҡ тотолған һайын, яңы әтәс билдәләнә. Төлкө булмайынса ҡалған тауыҡ еңеүсе тип һанала.
“Айыу бүре юҡ икән”
Маҡсат: хәрәкәтлекте уҫтереү.
Материал: ҙур айыу уйынсығы.
Уйын барышы:
Балалар ялан (төркөм) буйлап еләк йыйып йөрөйҙәр. Тәрбиәсе шиғыр уҡый:
Еләк йыйям, ҡаҡ ҡоям
Әсәйемә бүләккә.
Бында еләк күп икән,
Айыу-бүре юҡ икән.
Шул ваҡытта “ҡыуаҡ” аҫтынан айыу килеп сыға (йомшаҡ уйынсыҡ) һәм балаларҙы баҫтыра башлай. Балалар өйҙәренә ҡасалар (ултырғыстарға ултыралар). Кемде айыу тотоп ала, шул бала айыу була. Уйын 3-4 тапҡыр ҡабатлана.
“Флагка кем тиҙерәк барып етә”
Маҡсат: балаларҙың иғтибарын үҫтереү,төҫтәрҙе айырырға өйрәтеү, сигнал буйынса хәрәкэт итергэ өйрәтеү.
Уйын барышы:
Балалар ике төҫтәге флагтар алалар- береһе йәшел, икенсеһе ҡыҙыл. Шулай уҡ тәрбиәсе бер ҡулына йәшел, бер ҡулына ҡыҙыл флаг тота һәм майҙансыҡтың икенсе яғына барып тора. “ Бер, ике, өс- бында тиҙерәк йүгерегеҙ!” тигән һүҙҙәрҙән һуң, балалар уҙ төҫөнә йүгерәләр. Ҡайһы яҡ тиҙерәк йыйыла- шулар еңеүсе була.
